İnternette Hakarete Uğrayan Kişi Hangi Adımları Atabilir?
Kısa cevap
İnternette size yöneltilen bir paylaşımın hakaret oluşturduğunu düşünüyorsanız önce içeriği ve hesabı belgeleyin; ardından şikâyet hakkınızın süresini kaçırmadan Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurun. Hakaret iddiası, tek başına suçun oluştuğu anlamına gelmez: sözlerin içeriği, kime yöneltildiği ve bağlamı birlikte değerlendirilir. Ceza şikâyetinden ayrı olarak kişilik haklarının korunması ve manevi tazminat yolları da gündeme gelebilir.
İnternet ortamında ve sosyal medya mecralarında maruz kalınan hakaret teşkil eden içeriklerde delillerin kaybolmaması için hızlı ve usulüne uygun hareket etmek esastır. Bu rehberde; delil tespiti, şikâyet makamları, kanuni süreler, içeriğin kaldırılması, manevi tazminat ve Yargıtay ölçütleri ele alınmaktadır.
Önce delilleri koruyun
Paylaşım silinmeden ekran görüntüsü alın; mümkünse paylaşımın bağlantısını, tarih ve saat bilgisini, kullanıcı adını ve içeriğin bulunduğu sayfayı da kaydedin. Yorum, mesaj veya paylaşım başka kişiler tarafından görülebiliyorsa bunu gösterebilecek bilgileri de saklayın. Bunlar yasal başvuru şartı değil, olayın ve içeriğin sonradan ortaya konulmasına yardımcı olabilecek pratik önlemlerdir.
İçeriğe hemen yanıt vermek veya karşılık olarak hakaret içeren sözler yazmak, uyuşmazlığı büyütebilir ve ayrı bir hukuki değerlendirme doğurabilir. İçeriğin platforma bildirilmesi de resmî şikâyetin yerini tutmaz.
Her ağır söz hukuken hakaret sayılır mı?
Hayır. Türk Ceza Kanunu’na göre hakaret; bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövmek suretiyle kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırılması hâlinde gündeme gelir. Kanun, mağduru muhatap alan yazılı, sesli veya görüntülü iletiyle işlenen hakareti de düzenler.
Bir ifadenin kaba, kırıcı veya rahatsız edici olması tek başına suçun oluştuğunu göstermez. İfade eleştiri niteliğinde olabilir; sözlerin anlamı ve hedefi, paylaşımın bütünü ve söylendiği koşullar önem taşır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu da ağır veya rahatsız edici her sözün hakaret sayılamayacağını; ifadenin niteliği ve belirli bir kişiye yönelip yönelmediğinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Karar, sosyal medya paylaşımına değil farklı bir olaya ilişkindir; burada genel ölçüt bakımından örnek olarak anılmaktadır.
Şikâyet nereye ve ne zaman yapılır?
Hakaretin soruşturulması kural olarak mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir; yazılı başvuru mümkün olduğu gibi sözlü şikâyet de tutanağa geçirilebilir.
Genel kural olarak şikâyet süresi, mağdurun hem fiili hem de faili öğrendiği günden başlayarak altı aydır. Hakaret suçu bakımından ayrıca, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı aşan bir süre içinde şikâyet hakkı kullanılamaz. Bu nedenle paylaşımın tarihi ile kimin yaptığına ilişkin bilginin öğrenildiği tarihi ayrı ayrı not etmek önemlidir.
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret iddiası gibi kanundaki istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir; hakaret suçunun şikâyete bağlı olmadığı hâller bulunur.
Şikâyet başvurusunda neler belirtilmeli?
Başvuruda olayın ne zaman ve nerede gerçekleştiğini, paylaşımın hangi hesap veya kişiyle ilişkilendirildiğini, hangi ifadelerin size yöneltildiğini ve içeriğin nasıl görüldüğünü açıkça anlatın. Elinizdeki ekran görüntüsü, bağlantı ve diğer kayıtları başvurunuza ekleyin. Failin kimliği bilinmiyorsa tahmin yürütmek yerine, elinizdeki hesap ve içerik bilgilerini verin.
Hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilmez. Bu nedenle başvuru sonrasında uzlaştırma süreci işletileceği varsayılmamalıdır.
İçeriğin kaldırılması ve manevi tazminat
Ceza şikâyeti ile paylaşımın kaldırılması veya kişilik hakkına yönelik saldırının durdurulması aynı talep değildir. Türk Medenî Kanunu uyarınca saldırı tehlikesinin önlenmesi, devam eden saldırıya son verilmesi ve sona ermiş olsa bile etkileri süren saldırının hukuka aykırılığının tespiti istenebilir. Koşulları varsa düzeltme veya kararın yayımlanması ile maddi ya da manevi tazminat talepleri de gündeme gelebilir. Kişilik haklarının korunmasına ilişkin dava, kişinin kendi yerleşim yeri mahkemesinde veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.
Türk Borçlar Kanunu da kişilik hakkı zedelenen kişinin manevi tazminat isteyebileceğini; hâkimin, koşullara göre tazminat yerine veya tazminata ek olarak başka bir giderim biçimine karar verebileceğini düzenler.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bir sosyal medya paylaşımına ilişkin davada, somut paylaşımın ifade özgürlüğü ve eleştiri sınırları içinde olmadığı yönündeki değerlendirmeyi ve manevi tazminata hükmedilmesini yerinde bulmuş; tazminat miktarı yönünden kararı davacı lehine bozmuştur. Karar belirli paylaşımlara ve somut olay koşullarına ilişkindir; her sert veya incitici internet ifadesinin aynı sonucu doğuracağı anlamına gelmez. Kararda karşı oy da bulunduğundan, ifade özgürlüğü ile kişilik hakları arasındaki denge somut olayın özellikleri gözetilerek kurulmalıdır.
Sonuç olarak, delilleri koruyun, şikâyet süresini takip edin ve ceza şikâyetiyle içerik kaldırma ya da tazminat taleplerini birbirinden ayrı değerlendirin. Sözlerin suç veya kişilik hakkı ihlali oluşturup oluşturmadığı, içeriğin tamamına ve olayın koşullarına bağlıdır.
Dipnotlar ve Hukuki Dayanaklar
1- Şikâyet ve başvuru yeri için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 131; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 158. Kişilik hakkının korunması ve manevi tazminat için 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu (TMK) m. 24-25 ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 58.
2- TCK m. 125/1-2: “Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (…) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi”; ayrıca “Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakareti de düzenler.”
3- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2023/437, K. 2024/88, T. 21.02.2024: “Her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.” Karar, beraat hükmünün onanmasına ilişkindir; somut olay sosyal medya paylaşımı değildir.
4- CMK m. 158/1 ve 5: “Suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir”; ihbar ve şikâyet “yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.”
5- TCK m. 73/1-2: Şikâyete bağlı suçlarda “yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.” Süre, hak sahibinin fiili ve faili öğrendiği günden başlar; hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
6- TCK m. 131/1: “Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlıdır.”
7- CMK m. 253/3: “Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, (…) hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez.”
8- TMK m. 25, kişiye saldırı tehlikesinin önlenmesini, devam eden saldırıya son verilmesini, etkileri süren saldırının hukuka aykırılığının tespitini; koşullarına göre düzeltme, kararın yayımlanması ve maddi-manevi tazminat isteme imkânlarını düzenler. Yetkili mahkeme, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
9- TBK m. 58: “Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.” Hâkim başka bir giderim biçimine karar verebilir veya bunu tazminata ekleyebilir.
10- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/11396, K. 2026/1529, T. 12.02.2026: “Davalının 27.11.2013 tarihli sosyal medya paylaşımı incelendiğinde ifade özgürlüğü ve eleştiri sınırları içerisinde değerlendirilemeyeceği, davacının kişilik haklarına saldırı olduğu kabul edilerek manevi tazminata hükmedilmesi yerinde olmakla beraber…”