Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan işaretlerdir ve sahibine bu işaret üzerinde münhasır kullanım hakkı tanır. Türk hukukunda marka hakkının korunmasına ilişkin temel düzenleme 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile sağlanmaktadır. Söz konusu Kanun, marka sahibine markayı kullanma ve üçüncü kişilerin izinsiz kullanımını engelleme yetkisi tanımakta; markanın izinsiz kullanılması hâlinde hukuki ve cezai yaptırımlar öngörmektedir.

Marka hakkına tecavüz, genel olarak tescilli bir markanın veya ayırt edilemeyecek derecede benzerinin marka sahibinin izni olmaksızın ticari hayatta kullanılması şeklinde ortaya çıkar. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 29. maddesinde marka hakkına tecavüz sayılan fiiller düzenlenmiştir. Buna göre, marka sahibinin izni olmaksızın markanın veya ayırt edilemeyecek derecede benzerinin kullanılması, taklit ürünlerin üretilmesi, satışa sunulması, ticari amaçla bulundurulması veya piyasaya arz edilmesi marka hakkına tecavüz teşkil etmektedir.

Marka hakkına tecavüz fiilleri yalnızca özel hukuk yaptırımlarına değil, aynı zamanda ceza hukuku yaptırımlarına da konu olabilmektedir. Kanunun 30. maddesi uyarınca markayı taklit ederek üretmek, satışa sunmak veya ticari amaçla bulundurmak suç olarak düzenlenmiş olup, bu fiilleri gerçekleştiren kişiler hakkında hapis ve adli para cezasına hükmedilebilmektedir. Ayrıca taklit ürünlerin müsaderesine ve imhasına da karar verilebilmektedir.

Yargıtay içtihatlarında da marka hakkına tecavüzün değerlendirilmesinde bazı temel kriterler ortaya konulmuştur. Örneğin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin çeşitli kararlarında, bir işaretin marka hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığının belirlenmesinde işaretlerin bütün olarak bıraktıkları genel izlenimin, tüketici kitlesi üzerindeki etkisinin ve karıştırılma ihtimalinin dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır.

Bunun yanında ceza hukuku bakımından da bazı önemli ölçütler bulunmaktadır. Nitekim Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin 2019/11439 E., 2020/4132 K. sayılı kararında marka hakkına tecavüz suçunun oluşabilmesi için sanığın taklit ürünleri bilerek ve ticari amaçla satışa sunduğunun ortaya konulması gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, suçun oluşumu bakımından kast unsurunun önemini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak marka hakkına tecavüz, hem marka sahibinin ekonomik menfaatlerini zedeleyen hem de tüketicilerin yanıltılmasına yol açan önemli bir hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle marka hakkının korunması amacıyla hem hukuk hem de ceza hukuku alanında çeşitli yaptırımlar öngörülmüş olup, yargı kararları da bu korumanın uygulanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Marka sahiplerinin haklarını etkin biçimde koruyabilmeleri için ihlaller karşısında zamanında hukuki girişimlerde bulunmaları büyük önem taşımaktadır.